Dinh dưỡng cho trẻ nhẹ cân — tăng chất chứ không tăng lượng

Phản xạ tự nhiên khi thấy con nhẹ cân là cho ăn nhiều hơn. Nhưng dạ dày trẻ nhỏ có giới hạn, và hướng đi hiệu quả hơn là làm cho mỗi thìa thức ăn có giá trị hơn.

Nguyên tắc tăng mật độ

• Cùng một lượng nhưng nhiều dinh dưỡng hơn
• Tránh món loãng và ít chất
• Thêm nguồn đạm và chất béo
• Hiệu quả hơn ép ăn nhiều
• Phù hợp với dạ dày nhỏ của trẻ

Với trẻ ăn được ít, một thìa cháo đặc có trứng đáng giá hơn nhiều một bát cháo loãng.

Vấn đề của cháo loãng

• Phần lớn là nước
• Rất ít đạm và năng lượng
• Làm trẻ no bụng mà không đủ chất
• Là món phổ biến nhưng không đủ cho trẻ nhẹ cân
• Cần được bổ sung thêm thành phần

Cháo trắng loãng nhìn có vẻ nhiều nhưng giá trị dinh dưỡng của nó rất thấp.

Cách làm cháo đủ chất

• Nấu đặc hơn
• Thêm thịt, cá hoặc trứng
• Thêm rau củ nghiền
• Thêm một chút dầu ăn khi bắc ra
• Có thể nấu với nước hầm xương hoặc sữa

Chỉ cần thêm trứng và một thìa dầu là bát cháo đã đổi hẳn về giá trị dinh dưỡng.

Vai trò của chất béo với trẻ

• Cần thiết cho sự phát triển của não
• Giúp hấp thu một số vitamin
• Tăng năng lượng mà không tăng thể tích
• Trẻ nhỏ cần tỷ lệ chất béo cao hơn người lớn
• Lượng cụ thể theo tư vấn bác sĩ nhi khoa

Áp dụng chế độ ít béo của người lớn cho trẻ nhỏ là sai lầm có thể ảnh hưởng tới phát triển.

Nguồn đạm cho trẻ

• Trứng
• Thịt, cá
• Sữa và các sản phẩm từ sữa
• Đậu phụ và các loại đậu
• Đa dạng hơn một nguồn duy nhất

Trứng là nguồn đạm rẻ, dễ chế biến và trẻ thường chấp nhận tốt.

Về sữa

• Là nguồn dinh dưỡng tốt
• Nhưng uống quá nhiều làm trẻ no
• Có thể ảnh hưởng tới hấp thu sắt
• Cần cân đối với bữa ăn
• Không thay thế hoàn toàn bữa chính ở trẻ đã ăn dặm

Trẻ uống sữa liên tục cả ngày thường không đói vào giờ ăn, và đó là nguyên nhân thường gặp của việc ăn kém.

Bữa phụ hợp lý

• Sữa chua
• Phô mai
• Chuối hoặc quả bơ
• Bánh mì phết bơ hạt
• Khoai lang
• Cách bữa chính đủ xa

Bữa phụ nên là cơ hội bổ sung dinh dưỡng chứ không phải chỉ để lấp bụng bằng bánh kẹo.

Những gì nên hạn chế

• Nước ngọt và đồ uống có đường
• Bánh kẹo sát bữa ăn
• Nước lọc uống nhiều trước bữa
• Nước canh thay cho cái
• Chúng làm no mà ít dinh dưỡng

Chan nhiều nước canh vào cơm làm trẻ no nhanh mà lượng chất thật nhận được thì rất ít.

Đa dạng thực phẩm

• Đủ các nhóm chất trong tuần
• Đa dạng màu sắc rau củ
• Thay đổi nguồn đạm
• Giúp đủ vi chất
• Cũng giúp trẻ quen với nhiều loại thức ăn

Đa dạng trong tuần quan trọng hơn việc mỗi bữa phải có đủ mọi thứ.

Về vi chất

• Sắt, kẽm, vitamin D là những thứ hay thiếu
• Thiếu ảnh hưởng tới tăng trưởng và sự thèm ăn
• Thiếu kẽm có thể gây chán ăn tạo vòng lặp
• Cần được xác định bằng khám và xét nghiệm
• Không tự bổ sung liều cao

Vòng lặp thiếu kẽm gây chán ăn rồi chán ăn làm thiếu thêm là tình huống cần được cắt bằng can thiệp đúng.

Khi trẻ vừa ốm dậy

• Nhu cầu dinh dưỡng tăng lên
• Nhưng cảm giác thèm ăn còn kém
• Chia nhỏ nhiều bữa
• Ưu tiên món dễ ăn và giàu dinh dưỡng
• Trẻ thường ăn bù và bắt kịp sau đó

Giai đoạn ăn bù sau ốm là hiện tượng bình thường và cha mẹ nên tận dụng nó thay vì lo lắng về giai đoạn trước.

Chia bữa cho trẻ nhẹ cân

• Ba bữa chính và hai tới ba bữa phụ
• Mỗi bữa không quá nhiều để trẻ không sợ
• Khoảng cách giữa các bữa khoảng hai tới ba tiếng
• Giờ ăn cố định giúp cơ thể trẻ quen
• Không cho ăn vặt lắt nhắt cả ngày

Ăn vặt lắt nhắt suốt ngày làm trẻ không bao giờ thật sự đói vào giờ ăn chính, và đó là vòng lặp rất phổ biến.

Nấu sao cho trẻ dễ chấp nhận

• Bày biện nhiều màu sắc
• Cắt thành miếng vừa tay trẻ
• Món trẻ tự cầm ăn được
• Không trộn lẫn quá nhiều thứ trong một món
• Giữ món trẻ thích bên cạnh món mới

Nhiều trẻ từ chối món lẫn lộn nhưng lại ăn được khi các thành phần được để riêng ra.

Khi nào cần tư vấn chuyên môn

• Trẻ không tăng cân trong thời gian dài
• Đường tăng trưởng đi xuống
• Chế độ ăn quá hạn chế
• Có dấu hiệu thiếu chất
• Cha mẹ không biết bắt đầu từ đâu

Một buổi tư vấn dinh dưỡng nhi khoa thường cho kế hoạch cụ thể hơn nhiều so với hàng giờ tra cứu trên mạng.

Câu hỏi thường gặp