Không phải người gầy nào cũng cần tăng cân. Với nhiều người có thể trạng gầy ổn định, câu hỏi đúng không phải là làm sao tăng cân mà là làm sao sống khoẻ với cơ thể mình có.
Khi nào không cần cố tăng cân
- Cân nặng ổn định qua nhiều năm
- Ăn uống đủ chất và đa dạng
- Không có triệu chứng bất thường
- Các chỉ số sức khoẻ bình thường
- Sinh hoạt và làm việc bình thường
Với nhóm này, mục tiêu nên chuyển từ con số sang chức năng và dự trữ.
Ưu tiên số một là khối cơ
- Liên quan tới sức mạnh và sức bền
- Là dự trữ đạm khi ốm
- Ảnh hưởng tới thăng bằng và nguy cơ ngã về sau
- Ảnh hưởng tới chuyển hoá
- Quan trọng hơn con số trên cân
Một người gầy có khối cơ tốt ở vị thế rất khác so với một người gầy ít vận động cùng cân nặng.
Duy trì tập kháng lực
- Hai tới ba buổi mỗi tuần
- Không cần cường độ cao
- Duy trì lâu dài quan trọng hơn
- Bắt đầu càng sớm càng tốt
- Là khoản đầu tư cho tuổi già
Khối cơ tích luỹ được ở tuổi trẻ và trung niên là dự trữ cho những thập kỷ sau.
Dinh dưỡng đủ chất
- Đa dạng các nhóm thực phẩm
- Đủ đạm trong mỗi bữa
- Đủ vi chất
- Không bỏ nhóm nào nếu không cần
- Ăn ít không đồng nghĩa với ăn thiếu chất
Người ăn ít cần chú ý tới chất lượng của mỗi bữa nhiều hơn so với người ăn nhiều.
Kiểm tra sức khoẻ định kỳ
- Giống như mọi người khác
- Huyết áp, đường huyết, mỡ máu
- Các tầm soát theo độ tuổi
- Cân nặng thấp không tự động bảo vệ
- Đừng để ngoại hình tạo cảm giác an toàn giả
Người gầy thường ít được khuyên đi kiểm tra, và điều đó làm nhóm này dễ bị phát hiện muộn.
Theo dõi cân nặng dài hạn
- Cân định kỳ và ghi lại
- Để phát hiện xu hướng thay đổi
- Sút cân không chủ ý cần được đánh giá
- Không cần cân thường xuyên
- Một tháng một lần là đủ
Có số liệu của những năm trước giúp nhận ra ngay khi có gì đó thay đổi.
Chú ý ở tuổi trung niên
- Khối cơ bắt đầu giảm dần
- Cần duy trì tập luyện
- Cần chú ý đạm trong khẩu phần
- Là giai đoạn đặt nền cho tuổi già
- Can thiệp sớm dễ hơn nhiều
Những gì làm ở tuổi bốn mươi ảnh hưởng tới khả năng tự lập ở tuổi bảy mươi.
Giấc ngủ và căng thẳng
- Ảnh hưởng tới cả cân nặng lẫn khối cơ
- Thiếu ngủ ảnh hưởng tới chuyển hoá
- Căng thẳng ảnh hưởng tới ăn uống
- Là hai yếu tố hay bị bỏ qua
- Cải thiện chúng có tác động rộng
Với nhiều người, cải thiện giấc ngủ có tác động lớn hơn mọi điều chỉnh về thực đơn.
Về áp lực ngoại hình
- Người gầy cũng chịu bình luận về cơ thể
- Không cần giải thích hay biện minh
- Tập trung vào chức năng thay vì hình dáng
- So với chính mình trước đây
- Tìm hỗ trợ nếu lo lắng chiếm nhiều tâm trí
Câu hỏi cơ thể mình làm được gì hữu ích hơn nhiều so với câu hỏi cơ thể mình trông thế nào.
Chấp nhận thể trạng của mình
- Di truyền đóng vai trò lớn
- Không phải ai cũng đạt được cùng một hình thể
- Thể trạng gầy không phải khiếm khuyết
- Sức khoẻ quan trọng hơn hình dáng
- Mục tiêu thực tế dễ duy trì hơn
Mục tiêu đặt ra dựa trên hình ảnh của người khác thường dẫn tới thất vọng kéo dài.
Những gì đáng đầu tư
- Thói quen tập luyện duy trì được
- Chế độ ăn đa dạng và đủ chất
- Giấc ngủ đều đặn
- Kiểm tra sức khoẻ định kỳ
- Quan hệ xã hội và sức khoẻ tinh thần
Năm thứ này ảnh hưởng tới sức khoẻ lâu dài nhiều hơn bất kỳ con số nào trên cân.
Khi nào cần xem lại
- Khi cân nặng bắt đầu giảm không chủ ý
- Khi sức lực giảm rõ
- Khi xuất hiện triệu chứng mới
- Khi khó duy trì các hoạt động quen thuộc
- Lúc đó nên đi khám
Ổn định là dấu hiệu tốt, còn thay đổi mới là thứ cần được chú ý và tìm hiểu.
Cách nghĩ tổng thể
- Gầy không đồng nghĩa với không khoẻ
- Nhưng cũng không tự động là khoẻ
- Điều quan trọng là chức năng và dự trữ
- Khối cơ đáng được ưu tiên
- Duy trì lâu dài hơn là cố gắng ngắn hạn
Người sống khoẻ với thể trạng gầy thường không phải người tăng được nhiều cân mà là người giữ được thói quen tốt qua nhiều thập kỷ.
Câu hỏi thường gặp
Người gầy khoẻ mạnh có cần cố tăng cân không?
Không nhất thiết. Nếu cân nặng ổn định, ăn uống đủ chất và các chỉ số sức khoẻ bình thường thì mục tiêu nên là duy trì khối cơ và sức khoẻ chứ không phải đạt một con số.
Ưu tiên quan trọng nhất là gì?
Giữ và tăng khối cơ. Nó liên quan tới chức năng, tới dự trữ khi ốm và tới khả năng tự lập khi về già nhiều hơn là con số trên cân.
Có cần kiểm tra sức khoẻ định kỳ không?
Có, giống như mọi người. Cân nặng thấp không tự động bảo vệ khỏi các vấn đề chuyển hoá hay bệnh lý khác.
Làm sao bớt lo lắng về ngoại hình?
Tập trung vào những gì cơ thể làm được thay vì hình dáng của nó, và nếu lo lắng chiếm nhiều tâm trí thì nên tìm hỗ trợ chuyên môn.