Trẻ nhẹ cân ở tuổi đi học — những yếu tố riêng

Khi trẻ bắt đầu đi học, phần lớn bữa ăn trong ngày diễn ra ngoài tầm quan sát của gia đình. Xuất hiện thêm nhiều yếu tố ảnh hưởng tới việc trẻ ăn được bao nhiêu.

Những yếu tố mới khi đi học

• Thời gian ăn thường ngắn
• Món ăn lạ và không được chọn
• Môi trường ồn ào
• Mải chơi hoặc nói chuyện với bạn
• Ngại đi vệ sinh nên hạn chế ăn uống
• Không có người lớn nhắc riêng

Yếu tố ngại đi vệ sinh ở trường ít được nghĩ tới nhưng nó khiến nhiều trẻ hạn chế cả ăn lẫn uống suốt buổi.

Bữa sáng trước khi đi học

• Là bữa hay bị vội và bị bỏ
• Ảnh hưởng tới khả năng tập trung buổi sáng
• Dậy sớm hơn mười lăm phút giải quyết phần lớn vấn đề
• Chuẩn bị sẵn từ tối hôm trước
• Nên có đạm chứ không chỉ tinh bột

Trẻ ăn sáng vội vàng hoặc bỏ hẳn thường đói vào giữa buổi và mất tập trung trong giờ học.

Chuẩn bị hộp cơm mang theo

• Chọn món trẻ chắc chắn ăn được
• Dễ ăn bằng thìa, không cần cắt gọt
• Không đóng quá nhiều gây áp lực
• Có cả tinh bột và đạm
• Kèm một món trẻ thích
• Cho trẻ tham gia chọn

Hộp cơm quá đầy làm trẻ nản ngay khi mở ra, nên phần vừa phải mà ăn hết tốt hơn.

Bữa phụ mang theo

• Sữa hộp
• Chuối hoặc trái cây dễ ăn
• Bánh mì nhỏ
• Sữa chua nếu bảo quản được
• Phù hợp với giờ ra chơi

Một hộp sữa trong cặp là bữa phụ đơn giản nhất mà nhiều trẻ chấp nhận dễ dàng.

Bữa sau giờ học

• Trẻ thường rất đói khi về
• Là cơ hội tốt để bổ sung
• Chuẩn bị sẵn đồ ăn
• Không để trẻ ăn bánh kẹo thay bữa
• Cách bữa tối đủ xa

Khoảng thời gian trẻ vừa về tới nhà là lúc chúng ăn ngon miệng nhất trong ngày, nên tận dụng được nhiều.

Trao đổi với nhà trường

• Hỏi giáo viên xem trẻ ăn thế nào
• Cho biết trẻ đang được theo dõi về cân nặng
• Hỏi về thời gian ăn ở trường
• Đề nghị nhắc trẻ nếu cần
• Phối hợp thay vì để hai bên tách biệt

Giáo viên thường có thông tin mà cha mẹ không biết, ví dụ trẻ đổi món cho bạn hoặc bỏ phần ăn.

Vận động ở tuổi này

• Trẻ vận động nhiều nên tiêu hao lớn
• Cần tăng khẩu phần tương ứng
• Vận động cũng kích thích sự thèm ăn
• Không hạn chế vận động để giữ cân
• Vận động cần cho phát triển xương và cơ

Hạn chế cho trẻ chạy nhảy vì sợ sụt cân là cách tiếp cận sai và ảnh hưởng tới phát triển.

Giấc ngủ

• Trẻ cần nhiều giờ ngủ hơn người lớn
• Thiếu ngủ ảnh hưởng tới tăng trưởng
• Cũng ảnh hưởng tới cảm giác thèm ăn
• Giờ đi ngủ cố định
• Không dùng thiết bị điện tử sát giờ ngủ

Hormone tăng trưởng được tiết nhiều nhất trong giấc ngủ sâu, nên ngủ đủ liên quan trực tiếp tới việc trẻ lớn.

Áp lực học tập

• Căng thẳng ảnh hưởng tới ăn uống
• Lịch học dày làm bỏ bữa
• Ăn vội giữa các lớp học thêm
• Cần cân đối lịch sinh hoạt
• Bữa ăn nên có chỗ trong lịch

Lịch học kín tới mức không còn chỗ cho bữa ăn tử tế là vấn đề cần được cha mẹ nhìn nhận lại.

Ảnh hưởng của bạn bè

• Trẻ ăn theo bạn cùng bàn
• Có thể tốt hoặc không tốt
• Bắt đầu quan tâm tới ngoại hình sớm hơn trước
• Có thể bị trêu về thân hình
• Cần được người lớn để ý

Trẻ bị trêu về việc gầy có thể giấu điều đó, nên sự thay đổi trong thái độ với bữa ăn đáng được chú ý.

Không bình luận về cơ thể trẻ

• Kể cả khi có ý tốt
• Không so sánh với anh em hoặc bạn bè
• Không nói về cân nặng trước mặt trẻ
• Tập trung vào sức khoẻ và năng lượng
• Trẻ nhớ những câu này rất lâu

Nhiều người lớn vẫn nhớ rõ một câu nhận xét về thân hình mình hồi nhỏ, và điều đó nói lên sức nặng của chúng.

Khi nào cần đi khám

• Đường tăng trưởng chững hoặc đi xuống
• Trẻ mệt mỏi, kém tập trung
• Hay ốm vặt
• Thay đổi rõ trong thái độ với ăn uống
• Có dấu hiệu thiếu máu

Kém tập trung ở lớp đôi khi có nguyên nhân dinh dưỡng chứ không phải vấn đề học tập.

Cách tiếp cận tổng thể

• Bảo đảm ba bữa chính và bữa phụ
• Phối hợp giữa nhà và trường
• Ngủ đủ và vận động đủ
• Không tạo áp lực về cân nặng
• Theo dõi bằng biểu đồ tăng trưởng

Trẻ khoẻ mạnh, hoạt bát và học tốt thì con số trên cân chỉ là một phần của bức tranh.

Câu hỏi thường gặp