Trẻ sinh non và trẻ có bệnh nền — theo dõi cân nặng thế nào

Với trẻ sinh non hoặc trẻ có bệnh nền, các mốc và cách đánh giá tăng trưởng khác với trẻ sinh đủ tháng khoẻ mạnh. Áp dụng chuẩn chung có thể dẫn tới lo lắng sai chỗ.

Trẻ sinh non và tuổi hiệu chỉnh

• Tính tuổi từ ngày dự sinh thay vì ngày sinh
• Dùng trong một khoảng thời gian đầu
• Giúp đánh giá tăng trưởng và phát triển cho đúng
• Bác sĩ sẽ hướng dẫn cách tính cụ thể
• Không dùng tuổi thực khi so với biểu đồ chuẩn

So một trẻ sinh non hai tháng với biểu đồ theo tuổi thực sẽ luôn cho kết quả đáng lo mà không phản ánh đúng.

Tăng trưởng bắt kịp

• Nhiều trẻ sinh non có giai đoạn lớn nhanh
• Dần tiến về mức phù hợp
• Tốc độ khác nhau tuỳ từng trẻ
• Phụ thuộc vào mức độ sinh non và các vấn đề kèm theo
• Cần được theo dõi bởi chuyên môn

Giai đoạn bắt kịp diễn ra khác nhau ở mỗi trẻ, nên so sánh giữa các trẻ sinh non cũng ít ý nghĩa.

Dinh dưỡng cho trẻ sinh non

• Nhu cầu có thể khác trẻ đủ tháng
• Có các chế phẩm dinh dưỡng chuyên biệt
• Thời điểm ăn dặm cần theo hướng dẫn
• Không tự áp dụng lịch chung
• Theo hướng dẫn của bác sĩ

Thời điểm bắt đầu ăn dặm ở trẻ sinh non thường được tính theo tuổi hiệu chỉnh chứ không theo tuổi thực.

Theo dõi ở trẻ sinh non

• Lịch khám thường dày hơn
• Theo dõi cả tăng trưởng và phát triển
• Có biểu đồ riêng cho một số giai đoạn
• Đánh giá nhiều mặt chứ không chỉ cân nặng
• Giữ đầy đủ hồ sơ các lần khám

Chu vi vòng đầu là chỉ số được theo dõi kỹ ở nhóm này vì nó liên quan tới phát triển não.

Trẻ có bệnh tim bẩm sinh

• Nhu cầu năng lượng thường cao hơn
• Nhưng khả năng ăn có thể hạn chế
• Mệt khi bú hoặc khi ăn
• Cần chế độ dinh dưỡng riêng
• Theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị

Trẻ mệt khi bú thường bú ít mỗi lần, nên cần được cho bú nhiều lần hơn theo hướng dẫn.

Trẻ có bệnh hô hấp mạn tính

• Thở gắng sức tiêu hao năng lượng
• Khó thở làm việc ăn mệt
• Dễ sụt cân khi có đợt bệnh
• Cần chú ý dinh dưỡng chủ động
• Theo dõi cân nặng thường xuyên hơn

Với nhóm này, sụt cân là dấu hiệu cần báo với bác sĩ chứ không chỉ là chuyện dinh dưỡng.

Trẻ có vấn đề về nuốt

• Có thể do nhiều nguyên nhân
• Nguy cơ sặc khi ăn
• Cần được đánh giá chuyên khoa
• Có thể cần điều chỉnh kết cấu thức ăn
• Không tự thử các cách cho ăn khác nhau

Sặc khi ăn có thể gây hậu quả nghiêm trọng, nên tình huống này cần hướng dẫn chuyên môn cụ thể.

Trẻ có rối loạn chuyển hoá hoặc bệnh di truyền

• Có thể có yêu cầu dinh dưỡng rất riêng
• Một số cần kiêng nghiêm ngặt
• Một số cần chế phẩm chuyên biệt
• Tuyệt đối theo hướng dẫn chuyên khoa
• Không tự điều chỉnh

Với nhóm này, lời khuyên dinh dưỡng chung có thể gây hại thật, nên chỉ theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

Vai trò của cha mẹ

• Theo dõi và ghi chép đầy đủ
• Đi khám đúng lịch hẹn
• Thực hiện đúng hướng dẫn dinh dưỡng
• Báo sớm khi có thay đổi
• Hỏi khi không hiểu
• Không tự điều chỉnh theo lời khuyên bên ngoài

Cha mẹ là người quan sát trẻ nhiều nhất, nên thông tin họ cung cấp có giá trị rất lớn với bác sĩ.

Không so sánh với trẻ khác

• Trẻ có bệnh nền có đường phát triển riêng
• So sánh gây lo lắng vô ích
• Cũng dễ dẫn tới can thiệp không phù hợp
• Theo dõi đường của chính trẻ đó
• Tiến bộ so với chính mình là điều đáng ghi nhận

Với nhóm trẻ này, giữ được đường tăng trưởng ổn định đã là kết quả tốt.

Chăm sóc chính cha mẹ

• Chăm trẻ có bệnh nền rất mệt về cả thể chất lẫn tinh thần
• Cần được hỗ trợ
• Chia sẻ việc chăm sóc
• Kết nối với gia đình có hoàn cảnh tương tự
• Tìm hỗ trợ tâm lý nếu cần

Cha mẹ kiệt sức khó chăm sóc tốt, nên việc giữ sức cho chính mình là phần của việc chăm con.

Khi nào cần liên hệ ngay

• Trẻ bỏ bú hoặc bỏ ăn
• Sụt cân nhanh
• Thay đổi trong nhịp thở hoặc màu da
• Li bì hoặc kích thích bất thường
• Nôn nhiều hoặc sặc khi ăn

Với trẻ có bệnh nền, ngưỡng để liên hệ với bác sĩ nên thấp hơn so với trẻ khoẻ mạnh.

Câu hỏi thường gặp