Nhẹ cân ảnh hưởng tới cơ thể như thế nào

Người nhẹ cân thường không thấy có vấn đề gì trong sinh hoạt hằng ngày. Đó là lý do tình trạng này ít được quan tâm, cho tới khi cơ thể gặp một thử thách thật sự.

Khái niệm dự trữ

• Cơ thể cần dự trữ năng lượng và đạm
• Dự trữ không dùng tới khi mọi thứ bình thường
• Nó được huy động khi ốm, khi phẫu thuật, khi chấn thương
• Dự trữ thấp không gây triệu chứng ở trạng thái bình thường
• Nhưng lộ ra đúng lúc cần nhất

Đây là lý do một người nhẹ cân có thể hoàn toàn bình thường trong nhiều năm rồi gặp khó khăn khi ốm một trận nặng.

Ảnh hưởng tới khả năng hồi phục

• Vết thương lành chậm hơn
• Hồi phục sau phẫu thuật kéo dài hơn
• Thời gian nằm viện có thể lâu hơn
• Dễ mất sức nhanh khi ốm
• Cơ thể thiếu nguyên liệu để sửa chữa

Quá trình lành vết thương cần đạm và năng lượng, nên thiếu hụt ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ hồi phục.

Ảnh hưởng tới khối cơ

• Khối cơ thấp ảnh hưởng tới sức bền
• Ảnh hưởng tới khả năng giữ thăng bằng
• Cơ là nơi dự trữ đạm của cơ thể
• Khi ốm nặng cơ thể huy động đạm từ cơ
• Ít cơ thì dự trữ này cạn nhanh

Người gầy có thể trông không yếu nhưng khối cơ thấp là bất lợi thật khi cơ thể gặp căng thẳng lớn.

Ảnh hưởng tới xương

• Cân nặng thấp liên quan tới mật độ xương thấp
• Xương đáp ứng với tải trọng đặt lên nó
• Ít tải trọng thì ít kích thích tạo xương
• Dinh dưỡng thiếu làm tăng thêm nguy cơ
• Tập có kháng lực giúp cải thiện

Điểm quan trọng là vận động chịu lực kích thích xương, nên tập luyện có giá trị với người nhẹ cân không kém dinh dưỡng.

Ảnh hưởng tới miễn dịch

• Thiếu năng lượng và đạm ảnh hưởng tới đáp ứng miễn dịch
• Thiếu một số vi chất cũng vậy
• Có thể ốm lâu khỏi hơn
• Đây là tác động của thiếu hụt chứ không của cân nặng thấp đơn thuần
• Người gầy ăn đủ chất thì ít bị hơn

Điểm áp chót quan trọng: vấn đề nằm ở chất lượng dinh dưỡng chứ không tự động ở con số cân nặng.

Ảnh hưởng tới nội tiết

• Cơ thể điều chỉnh khi năng lượng thiếu kéo dài
• Có thể ảnh hưởng tới chu kỳ kinh nguyệt ở nữ
• Có thể ảnh hưởng tới các chức năng khác
• Đây là phản ứng thích nghi của cơ thể
• Thường cải thiện khi tình trạng dinh dưỡng tốt lên

Mất kinh nguyệt liên quan tới thiếu năng lượng là dấu hiệu rõ và cần được đi khám chứ không nên bỏ qua.

Thiếu vi chất

• Ăn ít thường đi kèm ăn thiếu đa dạng
• Có thể thiếu sắt, kẽm, một số vitamin
• Biểu hiện mơ hồ như mệt, rụng tóc, da khô
• Cần được xác định bằng khám và xét nghiệm
• Không tự ý bổ sung liều cao

Các biểu hiện của thiếu vi chất khá mơ hồ nên chúng thường bị quy cho nguyên nhân khác.

Cảm giác lạnh

• Lớp mỡ dưới da có vai trò cách nhiệt
• Ít mỡ thì mất nhiệt nhanh hơn
• Khối cơ ít cũng sinh nhiệt ít hơn
• Người gầy thường thấy lạnh hơn người khác
• Là hiện tượng bình thường ở nhóm này

Người gầy hay bị nói là làm quá khi kêu lạnh, nhưng họ thật sự mất nhiệt nhanh hơn.

Ảnh hưởng tới người cao tuổi

• Nhẹ cân ở tuổi cao là yếu tố nguy cơ đáng chú ý
• Dự trữ thấp khi ốm
• Khối cơ ít làm tăng nguy cơ ngã
• Hồi phục sau ngã hoặc sau bệnh chậm hơn
• Cần được theo dõi chủ động

Ở tuổi cao, mối quan hệ giữa cân nặng và sức khoẻ khác với ở tuổi trẻ, và nhẹ cân trở thành bất lợi rõ hơn.

Ảnh hưởng ở trẻ em

• Liên quan tới tăng trưởng chiều cao
• Ảnh hưởng tới phát triển chung
• Cần được theo dõi bằng biểu đồ tăng trưởng
• Xu hướng quan trọng hơn một lần đo
• Nên trao đổi với bác sĩ nhi khoa

Với trẻ, điều đáng theo dõi là đường tăng trưởng có đi đều hay không chứ không phải con số tuyệt đối.

Những gì có thể làm

• Bảo đảm chế độ ăn đủ chất và đa dạng
• Đủ đạm trong khẩu phần
• Tập luyện có kháng lực để giữ khối cơ
• Kiểm tra sức khoẻ định kỳ
• Tìm nguyên nhân nếu đang sút cân
• Không tự ý dùng sản phẩm tăng cân không rõ nguồn gốc

Tập kháng lực kết hợp với ăn đủ đạm là hướng đi có giá trị nhất, vì nó tăng khối cơ chứ không chỉ tăng số trên cân.

Câu hỏi thường gặp