Nhiễm trùng kéo dài và sút cân

Không phải nhiễm trùng nào cũng biểu hiện rầm rộ. Một số diễn tiến âm thầm trong nhiều tháng, và triệu chứng nổi bật nhất có khi chỉ là gầy đi.

Vì sao nhiễm trùng gây sút cân

• Cơ thể tăng tiêu hao để đáp ứng với viêm
• Cảm giác thèm ăn thường giảm
• Có thể kèm rối loạn tiêu hoá
• Quá trình viêm ảnh hưởng tới chuyển hoá đạm
• Kết quả là mất cả mỡ lẫn cơ

Mất khối cơ trong nhiễm trùng kéo dài là phần khó hồi phục nhất và cần thời gian dài sau khi khỏi bệnh.

Bộ dấu hiệu đáng chú ý

• Sốt nhẹ kéo dài, thường về chiều
• Ra mồ hôi đêm
• Mệt mỏi tăng dần
• Chán ăn
• Sút cân
• Kèm theo triệu chứng tại cơ quan bị ảnh hưởng

Năm dấu hiệu đầu đi cùng nhau tạo thành một bộ mà y học coi trọng, dù từng cái riêng lẻ đều mơ hồ.

Về sốt về chiều

• Nhiệt độ tăng nhẹ vào buổi chiều tối
• Sáng thì bình thường
• Dễ bị bỏ qua vì không sốt cao
• Người bệnh chỉ thấy hâm hấp và mệt
• Nên đo nhiệt độ vào chiều nếu nghi ngờ

Người chỉ đo nhiệt độ vào buổi sáng có thể bỏ sót hoàn toàn kiểu sốt này.

Về ra mồ hôi đêm

• Ra mồ hôi nhiều tới mức phải thay quần áo
• Không liên quan tới nhiệt độ phòng
• Kéo dài nhiều tuần
• Khác với ra mồ hôi do nóng thông thường
• Là dấu hiệu cần được khám

Điểm phân biệt quan trọng là phải thay quần áo hoặc ga giường, chứ không chỉ là hơi ẩm lưng.

Nhiễm trùng ở phổi

• Ho kéo dài là dấu hiệu chính
• Có thể có đờm hoặc ho khan
• Đôi khi có máu trong đờm
• Kèm sút cân và mệt mỏi
• Ho quá vài tuần cần được khám

Ho kéo dài kèm sút cân là nhóm triệu chứng không nên tự điều trị bằng thuốc ho mua ngoài.

Nhiễm trùng ở đường tiêu hoá

• Đau bụng kéo dài
• Thay đổi thói quen đại tiện
• Đầy bụng, chán ăn
• Có thể kèm sốt
• Ảnh hưởng tới hấp thu dinh dưỡng

Nhóm này gây sút cân qua hai đường cùng lúc là ăn kém đi và hấp thu kém đi.

Các vị trí khác

• Nhiễm trùng đường tiết niệu kéo dài
• Nhiễm trùng ở xương khớp
• Nhiễm trùng ở van tim
• Mỗi vị trí có triệu chứng riêng
• Đều có thể kèm sút cân và sốt kéo dài

Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân là một tình huống có quy trình thăm dò riêng trong y học.

Người có nguy cơ cao hơn

• Người có hệ miễn dịch suy giảm
• Người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch
• Người có bệnh mạn tính
• Người cao tuổi
• Người sống trong điều kiện đông đúc

Ở người cao tuổi, nhiễm trùng có thể không gây sốt rõ, nên sút cân và lú lẫn có khi là dấu hiệu đầu tiên.

Quá trình chẩn đoán

• Hỏi bệnh kỹ về diễn biến theo thời gian
• Khám toàn diện
• Xét nghiệm máu cơ bản
• Chụp phim theo hướng nghi ngờ
• Các xét nghiệm chuyên biệt
• Có thể cần nhiều bước

Việc mô tả chính xác thời điểm bắt đầu và diễn biến của từng triệu chứng giúp thu hẹp hướng tìm rất nhiều.

Những gì nên chuẩn bị khi đi khám

• Ghi lại nhiệt độ đo vào các thời điểm trong ngày
• Ghi lại cân nặng qua các mốc
• Mô tả kiểu ra mồ hôi đêm
• Tiền sử tiếp xúc nếu có
• Danh sách thuốc đang dùng

Bảng theo dõi nhiệt độ trong một tuần là thông tin rất có giá trị mà người bệnh tự làm được.

Dinh dưỡng trong giai đoạn điều trị

• Nhu cầu năng lượng và đạm thường tăng
• Ăn nhiều bữa nhỏ nếu chán ăn
• Ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng
• Không bỏ bữa dù không thấy đói
• Trao đổi với bác sĩ về hỗ trợ dinh dưỡng nếu cần

Dinh dưỡng trong giai đoạn này ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ hồi phục chứ không phải chuyện phụ.

Hồi phục sau khi khỏi nhiễm trùng

• Cân nặng thường về chậm hơn mong đợi
• Khối cơ mất đi cần thời gian dài để lấy lại
• Cần đủ đạm trong khẩu phần
• Tập kháng lực nhẹ nhàng khi đã đủ sức
• Không nôn nóng ép ăn quá nhiều một lúc

Lấy lại mỡ dễ hơn nhiều so với lấy lại cơ, nên số trên cân về trước còn sức lực thì về sau.

Khi sốt kéo dài mà chưa rõ nguyên nhân

• Đây là một tình huống có quy trình thăm dò riêng
• Có thể cần nhiều đợt xét nghiệm
• Không nên tự dùng kháng sinh trong lúc chờ
• Tự dùng kháng sinh làm khó chẩn đoán về sau
• Ghi lại diễn biến nhiệt độ hằng ngày

Uống kháng sinh trước khi làm xét nghiệm có thể làm kết quả âm tính giả và kéo dài thời gian tìm nguyên nhân.

Khi nào cần khám ngay

• Sút cân kèm sốt kéo dài
• Ho kéo dài quá vài tuần
• Ho ra máu
• Ra mồ hôi đêm phải thay quần áo
• Mệt mỏi tăng nhanh

Các dấu hiệu này không nên được theo dõi tại nhà thêm nữa mà cần được đánh giá chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp