Vấn đề tuyến giáp và ảnh hưởng tới cân nặng

Trong danh sách các nguyên nhân cần loại trừ khi có sút cân không giải thích được, rối loạn tuyến giáp luôn nằm ở nhóm đầu. Lý do là nó khá thường gặp và các dấu hiệu dễ bị quy cho chuyện khác.

Tuyến giáp làm gì

• Tiết hormone điều chỉnh tốc độ chuyển hoá
• Ảnh hưởng tới gần như mọi cơ quan
• Tác động tới nhịp tim và thân nhiệt
• Tác động tới hệ tiêu hoá
• Tác động tới tâm trạng và giấc ngủ

Vì tác động rộng như vậy nên triệu chứng thường rải rác ở nhiều hệ cơ quan và khó nghĩ tới một nguyên nhân chung.

Khi tuyến giáp hoạt động quá mức

• Chuyển hoá tăng lên
• Cơ thể tiêu hao nhiều hơn dù ăn uống không đổi
• Có thể sút cân dù ăn nhiều hơn trước
• Cảm giác nóng và ra mồ hôi nhiều
• Tim đập nhanh và hồi hộp

Sút cân mà ăn ngon miệng thậm chí ăn nhiều hơn là dấu hiệu đặc trưng của nhóm nguyên nhân làm tăng tiêu hao.

Các dấu hiệu đi kèm

• Run tay nhẹ
• Bồn chồn, khó tập trung
• Khó ngủ
• Sợ nóng
• Đi ngoài nhiều lần hơn
• Yếu cơ, nhất là ở đùi
• Thay đổi chu kỳ kinh nguyệt

Run tay nhẹ và khó ngủ hay bị quy cho căng thẳng công việc, nên chúng thường bị bỏ qua trong nhiều tháng.

Thay đổi ở vùng cổ

• Có thể thấy cổ to ra
• Có thể sờ thấy khối
• Cảm giác vướng khi nuốt
• Không phải trường hợp nào cũng có
• Không có thay đổi ở cổ không loại trừ được chẩn đoán

Nhiều người nghĩ phải thấy cổ to mới là bệnh tuyến giáp, nhưng điều đó không đúng.

Thay đổi ở mắt

• Một số trường hợp có biểu hiện ở mắt
• Cảm giác cộm, chảy nước mắt
• Mắt có vẻ lồi ra
• Nhìn đôi trong một số trường hợp
• Cần được khám bởi chuyên khoa

Biểu hiện ở mắt cần được đánh giá riêng vì nó có thể tiến triển độc lập với tình trạng hormone.

Khi tuyến giáp hoạt động kém

• Chuyển hoá chậm lại
• Thường kèm tăng cân nhẹ
• Mệt mỏi, sợ lạnh
• Da khô, rụng tóc
• Táo bón
• Chậm chạp về tinh thần

Nhóm này thường không phải lý do người gầy đi khám, nhưng nó nằm trong cùng bộ xét nghiệm nên vẫn được đánh giá.

Vì sao dễ bị bỏ qua

• Triệu chứng rải rác ở nhiều hệ cơ quan
• Từng triệu chứng riêng lẻ đều mơ hồ
• Dễ quy cho căng thẳng hoặc thiếu ngủ
• Diễn tiến từ từ
• Người bệnh thích nghi dần

Người ta chỉ nhận ra khi nhìn lại toàn bộ danh sách triệu chứng cùng lúc, và đó là việc bác sĩ làm khi hỏi bệnh.

Chẩn đoán như thế nào

• Hỏi bệnh và khám lâm sàng
• Xét nghiệm hormone tuyến giáp
• Các thăm dò khác theo chỉ định
• Không thể tự chẩn đoán qua triệu chứng
• Cũng không nên tự đặt xét nghiệm rồi tự đọc

Kết quả xét nghiệm cần được đọc trong bối cảnh lâm sàng, nên việc tự đi xét nghiệm rồi tra mạng thường gây lo lắng thừa.

Về điều trị

• Có nhiều hướng tuỳ nguyên nhân và mức độ
• Cần được bác sĩ chỉ định
• Theo dõi bằng xét nghiệm định kỳ
• Điều chỉnh dựa trên đáp ứng của từng người
• Không tự mua thuốc hay tự ngừng thuốc

Việc điều chỉnh liều là quá trình cần theo dõi, nên tự ý thay đổi có thể gây hậu quả ở cả hai chiều.

Cân nặng sau khi điều trị

• Cân nặng thường ổn định lại khi hormone về mức phù hợp
• Quá trình cần thời gian
• Không nên nôn nóng
• Tập trung vào dinh dưỡng đủ chất trong giai đoạn này
• Trao đổi với bác sĩ về mục tiêu cân nặng

Cân nặng trở lại thường chậm hơn so với việc các triệu chứng khác cải thiện, và đó là điều bình thường.

Người có nguy cơ cao hơn

• Có người trong gia đình mắc bệnh tuyến giáp
• Đã có bệnh tự miễn khác
• Phụ nữ sau sinh
• Đã từng có vấn đề tuyến giáp trước đây
• Nên chú ý hơn tới các dấu hiệu

Tiền sử gia đình là thông tin đáng nêu khi đi khám vì nó ảnh hưởng tới xác suất trước xét nghiệm.

Khi nào cần đi khám

• Sút cân không giải thích được
• Kèm tim đập nhanh hoặc run tay
• Kèm sợ nóng và ra mồ hôi nhiều
• Thay đổi ở vùng cổ
• Thay đổi ở mắt
• Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân

Không cần đủ hết các dấu hiệu mới đi khám, vì phần lớn người bệnh chỉ có một vài trong số đó.

Cách nghĩ thực tế

• Đây là nguyên nhân thường gặp và kiểm tra được dễ dàng
• Xét nghiệm đơn giản và phổ biến
• Phát hiện sớm thì xử lý thuận lợi
• Không nên tự chẩn đoán qua mạng
• Cũng không nên bỏ qua các dấu hiệu kéo dài

Đây là một trong những nguyên nhân dễ loại trừ nhất, nên nó thường được kiểm tra sớm trong quá trình tìm nguyên nhân sút cân.

Câu hỏi thường gặp