Hình ảnh phổ biến về đái tháo đường gắn với người thừa cân. Hình ảnh đó làm nhiều trường hợp ở người gầy bị phát hiện muộn, dù các dấu hiệu đã có từ lâu.
Vì sao lại sút cân
- Cơ thể không sử dụng được đường làm năng lượng
- Chuyển sang huy động mỡ và cơ
- Đường thải qua nước tiểu kéo theo năng lượng mất đi
- Kết quả là sút cân dù ăn bình thường hoặc ăn nhiều
- Đây là dấu hiệu cần chú ý
Ăn nhiều mà vẫn sút cân là kiểu hình rất đáng lưu ý, vì nó thu hẹp danh sách nguyên nhân khá nhanh.
Bộ ba dấu hiệu kinh điển
- Khát nhiều
- Uống nhiều và tiểu nhiều
- Sút cân
- Thường xuất hiện cùng nhau
- Tiểu đêm nhiều lần là dấu hiệu dễ nhận ra
Phải dậy đi tiểu nhiều lần mỗi đêm ở người trước đây ngủ thẳng giấc là thay đổi đáng được hỏi tới.
Các dấu hiệu khác
- Mệt mỏi kéo dài
- Nhìn mờ thay đổi theo thời điểm
- Vết thương lâu lành
- Nhiễm trùng da hoặc nấm tái diễn
- Tê bì ở bàn chân
- Ngứa vùng kín tái diễn
Nhiễm nấm tái diễn nhiều lần ở người trước đây không bị là dấu hiệu nên dẫn tới việc kiểm tra đường huyết.
Vì sao ở người gầy dễ bị bỏ qua
- Hình ảnh phổ biến gắn bệnh với thừa cân
- Bản thân người bệnh không nghĩ tới
- Sút cân có khi được coi là điều tốt
- Các dấu hiệu khác bị quy cho nguyên nhân khác
- Dẫn tới phát hiện muộn
Điểm thứ ba đáng chú ý: có người còn mừng vì sụt cân trong khi đó chính là triệu chứng.
Các thể bệnh khác nhau
- Có thể bệnh xuất hiện ở người trẻ và thường gầy
- Có thể bệnh liên quan nhiều hơn tới thừa cân
- Cũng có các thể trung gian
- Việc phân loại thuộc về chuyên môn
- Cách tiếp cận điều trị khác nhau
Không nên tự phân loại bệnh của mình vì việc này ảnh hưởng trực tiếp tới hướng điều trị.
Yếu tố nguy cơ
- Tiền sử gia đình
- Ít vận động
- Chế độ ăn nhiều đường và tinh bột tinh chế
- Tuổi tăng lên
- Một số tình trạng sức khoẻ khác
- Cân nặng chỉ là một trong nhiều yếu tố
Người gầy có tiền sử gia đình và ít vận động vẫn thuộc nhóm nên được tầm soát.
Kiểm tra như thế nào
- Xét nghiệm đường huyết
- Các xét nghiệm bổ sung theo chỉ định
- Đơn giản và phổ biến
- Kết quả cần được bác sĩ đọc trong bối cảnh
- Một lần đo bất thường cần được xác nhận lại
Một kết quả đơn lẻ chưa đủ để kết luận, nên bác sĩ thường cho làm lại hoặc bổ sung xét nghiệm khác.
Khi đã được chẩn đoán
- Điều trị theo chỉ định và theo dõi định kỳ
- Chế độ ăn có vai trò trung tâm
- Vận động là một phần của điều trị
- Cân nặng thường ổn định lại khi kiểm soát tốt
- Không tự ý thay đổi thuốc
Với người gầy, mục tiêu dinh dưỡng có thể khác với khuyến nghị thông thường, nên cần được tư vấn riêng.
Dinh dưỡng cho người gầy có đái tháo đường
- Không đơn giản là ăn ít đi
- Cần đủ năng lượng để không tiếp tục sút cân
- Chọn nguồn tinh bột phù hợp
- Bảo đảm đủ đạm
- Nên được tư vấn bởi chuyên môn dinh dưỡng
Áp dụng chế độ ăn thiết kế cho người thừa cân vào người gầy có thể làm tình trạng sút cân nặng thêm.
Biến chứng cần được phòng ngừa
- Ảnh hưởng tới mắt
- Ảnh hưởng tới thận
- Ảnh hưởng tới thần kinh ngoại biên
- Ảnh hưởng tới tim mạch
- Kiểm soát tốt giúp giảm nguy cơ
- Khám định kỳ theo lịch
Phần lớn biến chứng diễn tiến âm thầm, nên khám định kỳ là cách duy nhất phát hiện chúng sớm.
Khi nào cần đi khám ngay
- Khát nhiều, tiểu nhiều kèm sút cân
- Mệt mỏi nhiều bất thường
- Buồn nôn, nôn kèm thở nhanh
- Lú lẫn hoặc ý thức thay đổi
- Nhóm dấu hiệu sau là tình huống cấp cứu
Nhóm ba dấu hiệu cuối cần được xử trí cấp cứu ngay chứ không chờ tới giờ hành chính.
Cách nghĩ đúng
- Đái tháo đường không chỉ ở người thừa cân
- Sút cân có thể là dấu hiệu sớm
- Kiểm tra đơn giản và đáng làm
- Phát hiện sớm thay đổi tiên lượng rất nhiều
- Đừng để ngoại hình ngăn việc kiểm tra
Giả định rằng mình gầy nên không thể bị bệnh này là lý do phổ biến khiến chẩn đoán bị chậm nhiều tháng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đái tháo đường lại gây sút cân?
Khi cơ thể không sử dụng được đường làm năng lượng, nó chuyển sang huy động mỡ và cơ. Đồng thời lượng đường thải qua nước tiểu cũng là năng lượng bị mất đi.
Những dấu hiệu nào thường đi kèm?
Khát nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều nhất là về đêm, mệt mỏi, nhìn mờ, vết thương lâu lành và hay bị nhiễm trùng tái diễn.
Người gầy có bị đái tháo đường không?
Có. Thừa cân là một yếu tố nguy cơ nhưng không phải điều kiện bắt buộc, và một số thể bệnh xuất hiện ở người có cân nặng bình thường hoặc thấp.
Kiểm tra bằng cách nào?
Bằng xét nghiệm đường huyết và các xét nghiệm liên quan theo chỉ định của bác sĩ. Đây là kiểm tra đơn giản và nên được làm khi có các dấu hiệu nghi ngờ.